(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.187. అధ్యాయః 187
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి సాంనః సకలవశీకరణోపాయత్వే దృష్టాంతతయా రక్షోబ్రాహ్మణసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

సాంని చాపి ప్రదానేన చ జ్యాయః కిం భవతో మతం।
ప్రబ్రూహి భరతశ్రేష్ఠ యదత్ర వ్యతిరిచ్యతే॥ 13-187-1(88787)
భీష్మ ఉవాచ। 13-187-2x(7403)
సాంనా ప్రసాద్యతే కశ్చిద్దానేన చ తథాఽపరః।
పౌరుషీం ప్రకృతిం జ్ఞాత్వా తయోరేకతరం భజేత్॥ 13-187-2(88788)
గుణాంస్తు శృణు వైరాజంత్సాంత్వస్య పురుషర్షభ।
దారుణాన్యపి భూతాని సాంత్వేనారాధయేద్యథా॥ 13-187-3(88789)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమిదిహాసం పురాతనం।
గృహీత్వా రక్షసా ముక్తో ద్విజాతిః కాననే యథా॥ 13-187-4(88790)
కశ్చిత్తు బుద్ధిసంపన్నో బ్రాహ్మణో విజనే వనే।
గృహీతః కృచ్ఛ్రమాపన్నో రక్షసా భక్షయిష్యతా॥ 13-187-5(88791)
సుబుద్ధిః శ్రుతిసంపన్నో దృష్ట్వా తమతిభీషణం।
సామైవాస్మై ప్రయుంజానో న ముమోహ న వివ్యధే॥ 13-187-6(88792)
రక్షస్తు వాచా సంపూజ్య ప్రశ్నం పప్రచ్ఛ తం ద్విజం।
మోక్ష్యసే బ్రూహి మే ప్రశ్నం కేనాస్మి హరిణః కృశః॥ 13-187-7(88793)
భీష్మ ఉవాచ। 13-187-8x(7404)
ముహూర్తమథ సంచింత్య బ్రాహ్మణిస్తం నిరీక్ష్య సః।
అభీతవదథావ్యగ్రః ప్రశ్నం ప్రతిజగాద హ॥ 13-187-8(88794)
విదేశస్థో విలోకస్థో వినా నూనం సుహృజ్జనైః।
విషయానతులాన్భుంక్షే తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-9(88795)
నూనం మిత్రాణి తే రక్షః సాధూపచరితాన్యపి।
స్వదోషాత్తు పరిత్యజ్య తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-10(88796)
అవృత్త్యా పీడ్యమానోఽపి వృత్త్యుపాయాన్విగర్హయన్।
మహార్థాంధ్యాయసే నూనం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-11(88797)
పరకార్యాధికారస్థాః సద్గుణైరధమా నరాః।
అవజానంతి నూనం త్వాం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-12(88798)
గుణవాన్నిర్గుణానన్యాన్నూనం పశ్యసి తత్కృతాన్।
ప్రాజ్ఞైరపి వినీతాత్మా తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-13(88799)
సంపీడ్యాత్మానమార్యత్వాత్త్వయా కశ్చిదుపస్కృతః।
జితం త్వాం మన్యతే సాధో తేనాసి హరిమః కృశః॥ 13-187-14(88800)
క్లిశ్యమానాన్విమార్గేషు కామక్రోధావృతాత్మనః।
మన్యేఽనుధ్యాయసి జనాంస్తేనాసి హరిమః కృశః॥ 13-187-15(88801)
ప్రాజ్ఞైరపుజితో నూనం ప్రాజ్ఞైరప్యభినిందితః।
హ్రీమానమర్షీ దుర్వృత్తస్తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-16(88802)
నూనం మిత్రముఖః శత్రుః కశ్చిదార్యవదాచరన్।
వంచయిత్వా గతస్త్వాం వై తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-17(88803)
నూనమద్య సతాం మధ్యే తవ వాక్యమనుత్తమం।
న భాతి కాలేఽభిహితం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-18(88804)
దృష్టపూర్వాఞ్శ్రుతపూర్వాన్కుపితాన్హృదయప్రియాన్।
అనునేతుం న శక్రోషి తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-19(88805)
నూనమాసంజయిత్వా త్వా కృత్యే కస్మింశ్చిదీప్సితే।
కచ్చిదర్థయతే నిత్యం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-20(88806)
పరోక్షవాదిభిర్మిథ్యాదోషస్తే సంప్రదర్శితః।
తజ్జ్ఞైర్న పూజ్యసే వ్యక్తం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-21(88807)
నూనం త్వాం సద్గుణాపేక్షం పూజయానం సుహృత్ప్రజాః।
మాయావీతి చ జానంతి తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-22(88808)
అంతర్గతమభిప్రాయంన న నూనం లజ్జయేచ్ఛసి।
వివక్తుం ప్రాప్య శైథిల్యాత్తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-23(88809)
నానాబుద్ధిరుచీఁల్లోకే మానుషాన్నూనమిచ్ఛసి।
గ్రహీతుం స్వైర్గుణైః సర్వాంస్తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-24(88810)
అసత్సు వినివిష్టేషు న గుణాన్వదతః స్వయం।
గుణాస్తే న విరాజంతే తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-25(88811)
ధర్మవృత్తః శ్రుతైర్హీనః పదం త్వం రజసాన్వితః।
మహత్ప్రార్థయసే నూనం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-26(88812)
తపఃప్రణిహితాత్మానం మన్యే త్వారణ్యకాంక్షిణం।
బంధువర్గో నిగృహ్ణాతి తేనాసి హరిమః కృశః॥ 13-187-27(88813)
ఇష్టభార్యస్య తే నూనం ప్రాతివేశ్యో మహాధనః।
యువా సులలితః కామీ తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-28(88814)
దుర్వినీతహతః పుత్రో జామాతా వాఽప్రమార్జకః।
దారా వా ప్రతికూలాస్తే తేనాసి హరిమః కృశః॥ 13-187-29(88815)
భ్రాతరోఽతీవ విషమాః పితా వా క్షుత్క్షతో మృతః।
మాతా జ్యోష్ఠో గురుర్వాఽపి తేనాసి హరిమః కృశః॥ 13-187-30(88816)
బ్రాహ్మణో వా హతో గౌర్వా బ్రహ్మస్వం వాపహృతం పురా।
దేవస్యం వా హృతం కాలే తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-31(88817)
హృతదారోఽథ వృద్ధో వా లోకే ద్విష్టోఽథవా నరైః।
అవిజ్ఞానేన వా వృద్ధస్తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-32(88818)
వార్ధకార్థం ధనం దృష్ట్వా స్వా శ్రీర్వాఽపి పరైర్హృతా।
వృత్తిర్వా దుర్జనాపేక్షా తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-33(88819)
సంపత్కాలేన తే ధర్మః క్షీణస్తాత సుహృద్బువైః।
అసంన్యాసమతిస్తత్ర తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-34(88820)
అవిద్వాన్భీరురల్పార్థే విద్యావిక్రమదానజం।
యశః ప్రార్థయసే నిత్యం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-35(88821)
చిరహాభిలషితం కించిత్ఫలమప్రాప్తమేవ తే।
కృతమన్యైరపహృతం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-36(88822)
నూనమాత్మగతం దోషమపశ్యన్కించిదాత్మని।
అకారణేఽభిశస్తో హి తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-37(88823)
సుహృదాం దుఃఖమార్తానాం న ప్రమోక్ష్యసి హానిజం।
అలమర్థగుణైర్హీనం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-38(88824)
సాధూన్గృహస్థాందృష్ట్వా చ తథా సాధూన్వనేచరాన్।
ముక్తాంశ్చావసథే సక్తాంస్తేనాసి హరిమః కృశః॥ 13-187-39(88825)
ధర్ంయమర్థ్యం చ కాంయం చ దేశే చ రహితం వచః।
న ప్రసిద్ధ్యతి తే నూనం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-40(88826)
దత్తానకుశలైరర్థాన్మనీషీ సంజిజీవిషుః।
ప్రాప్య వర్తయసే నూనం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-41(88827)
పరస్పరవిరుద్ధానాం ప్రియం నూనం చికీర్షసి।
సుహృదాముపరోధేన తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-42(88828)
పాపాన్వివర్ధితాందృష్ట్వా కల్యాణాంశ్చావసీదతః।
ధ్రువం గర్హయసే నూనం తేనాసి హరిణః కృశః॥ 13-187-43(88829)
ఏవం సంపూజితం రక్షో విప్రం తం ప్రత్యపూజయత్।
సహాయమకరోచ్చైనం సంపూజ్యాముం ముమోచ హ॥ ॥ 13-187-44(88830)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి సప్తాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 187 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-187-8 ఆభిర్గాధాభిరవ్యగ్ర ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-187-10 స్వదోషాదపరజ్యంతే ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-187-16 ప్రజ్ఞాసంభావితో నూనమప్రదైరుపసంహితే ఇతి ఝ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.